آشنایی با ارتودنسی دکتر محمد علی ناصری متخصص ارتودنسی

آشنایی با ارتودنسی

  • ارتودنسی

    ارتودنسی یکی از تخصص های دندانپزشکی است که به منظور مرتب کردن ، ردیف کردن دندانها و هماهنگ نمودن فک ها به کار برده می شود .از اصلی ترین وظایف ارتودنسی، تشخیص، پیشگیری و درمان ناهنجاری های دندانی فکی است. این عمل می تواند توسط درمانهای ثابت یا متحرک ، ارتودنسی با براکت های هم رنگ دندان (سرامیکی) (کامپوزیتی)، یا توسط ارتودنسی نامرئی توسط سیستم لینگوال (قرار دادن براکت ها در پشت دندانها) یا ارتودنسی نامرئی با پلاک شفاف (Invisalign) و غیره انجام شود . ارتودنسی ثابت می تواند توسط روش های Straight یا Edgewise یا Roth یا دیمون و غیره انجام شود . در ضمن می توان از تکنیک های جدید مانند مینی اسکرو Mini Screw در درمان ناهنجاریها کمک گرفت . درمانهای ارتودنسی به 2 گروه کلی تقسیم می شود . یک گروه از درمانهای ارتودنسی برای تصحیح دندانها است و یک گروه از درمانها برای رفع ناهنجاری فکی می باشد که در هر نوع از درمان ها نیاز به دستگاه مخصوصی برای رفع ناهنجاری می باشد . در صورتی که بیمار دارای ناهنجاری دندانی و یا فکی به موقع مراجعه نماید و همکاری خوبی داشته باشد ، می توان مشکلات بیمار را به راحتی با ارتودنسی درمان نمود ولیکن اگر بیمار به موقع مراجعه ننماید و همکاری خوبی در حین درمان ارتودنسی نداشته باشد و یا شدت ناهنجاری فکی بسیار زیاد باشد ، ممکن است نیاز به جراحی فک برای رفع مشکل فکی وجود داشته باشد. در اینگونه موارد ابتدا بیمار تحت درمان ارتودنسی قرار می گیرد و بعد از آن تحت جراحی واقع می شود.

  • انواع درمان ارتودنسی
    درمان‌های ارتودنسی به چند صورت است؟

    به دو صورت: A. متحرك B. ثابت

    A ارتودنسی متحرك چیست؟

    منظوراز ارتودنسی متحرک، دستگاهی است که بیمار می تواند خودش آن را در دهان قرار دهد و آن را از دهان خارج کند. از فك بالا و پایین بیمار قالب گرفته شده و پلاك بالا و پایین ساخته می‌شود. این روش مزیت‌های خاص خود را دارد؛ از جمله بیمار می‌تواند هنگام غذا خوردن آن را از دهانش بیرون آورده و بعد از استفاده ازمسواك و نخ دندان دوباره در دهانش بگذارد. این روش برای افرادی كه سن كمتری دارند بهتر است، زیرا علاوه بر مشكلات دندانی، می‌تواند ناهنجاری‌های فکی را نیز رفع كند ولی در انجام حركات دندانی محدودیت دارد.

    B ارتودنسی ثابت چیست؟

    دراین نوع ارتودنسی اجزای كوچكی به نام «براكت» توسط مواد دندانپزشكی روی سطح دندان چسبانده می‌شود و بدون اینكه به دندان آسیبی برساند، توسط سیم‌ها و كش‌هایی مخصوص، دندان‌ها به سمت مورد نظر حرکت داده می‌شود. در این روش همه این اجزا ثابت بوده و بیمار نمی‌تواند به‌صورت دلخواه آنها را از دهان خود خارج كند. این روش معمولا برای درمان‌های دندانی قابل اجراست، زیرا علاوه بر حركت دادن دندان‌ها، ریشه‌های آنها را هم حركت می‌دهد، بنابراین ارتودنتیست كنترل بیشتری روی دندان‌ها دارد.

  • فواید درمان ارتودنسی

    علاوه بر مرتب کردن دندانها ، تصحیح موقعیت لب ها می توان فواید ارتودنسی را به طور ذیل خلاصه کرد:

    ارتودنسی طول عمر دندان ها را افزایش می دهد؟

    مرتب کردن دندان ها موجب قرار گرفتن آنها در موقعیت مطلوب داخل فک می شود که نتیجه آن پخش متوازن نیرو در تمام جهات و کاهش فشار روی ریشه دندان ها است. از طرف دیگر منظم شدن دندان ها به تمیز کردن آنها نیز کمک خواهد کرد.

    ارتودنسی موجب برطرف کردن مشکلات گوارشی می شود:

    در حالت عادی هر دندان در هر فک با دو دندان دیگر در فک مقابل در تماس است. چنانچه در بیماری این وضعیت وجود نداشته باشد غذا به خوبی آسیاب نشده و هضم غذا و در نتیجه گوارش آن با مشکل روبه رو می شود. درمان ارتودنسی، باعث ایجاد تماس های مناسب و در نتیجه افزایش تاثیر جویدن خواهد شد. با داشتن دندانهای منظم کارآیی قسمت ابتدایی دستگاه گوارش به نحو کامل برقرار می گردد.

    ارتودنسی باعث درمان مشکلات عضلانی می شود:

    افرادی که بیشتر فعالیت خود را با دست راست انجام می دهند عضلات قوی تر با حجم بزرگ تر نسبت به دست چپ دارند اما چون دست ها زیر لباس قرار می گیرند تاثیر زیاد و قابل توجهی در بیننده به وجود نمی آورند. حال اگر شخصی به دلایل مختلف مانند عادت کردن یا کوچک بودن فک و… با دندان های یک طرف غذا بخورد، به مرور زمان عضلات یک طرف از طرف دیگر بزرگ تر و صورت وی نامتقارن می شود و چون در برخوردهای اجتماعی صورت اولین قسمتی است که مورد توجه قرار می گیرد، این مشکل خود را به وضوع نشان می دهد.

    ارتودنسی باعث ایجاد ظاهری زیبا در صورت می شود.:

    هر لبخندی با دندان های منظم و ردیف، زیباتر است. پشت هر لبخند زیبا، دندان هایی زیباست.

    یکی از عمده مسائلی که ممکن است زیبایی شما را تحت تاثیر قرار دهد، دندان های بدفرم و نامرتب است. مسلما یکی از مهم ترین اجزای صورت که در زیبایی افراد تاثیر دارد یا ممکن است مانع به چشم آمدن زیبایی یک فرد شود، دندان های اوست؛ اجزایی که چه هنگام خندیدن و چه هنگام حرف زدن. نخستین بخش از اجزای صورت هستند که به چشم طرف مقابل شما می آیند و می توانند تاثیر شگرفی روی روابط شما داشته باشند؛ همواره یکی از بزرگ ترین معضلات بیماران دهان و دندان، نامرتبی یا بدفرمی دندان هاست که شاید در نگاه اول، تمام زیبایی های شما را تحت تاثیر خود قرار دهد. لبخند زیبا با دندان های مرتب گاهی اوقات برای خیلی ها آرزوست. افرادی که دندان های نامرتبی دارند با هر بار جلوی آینه رفتن یا لبخند زدن به این فکر می کنند که کاش دندان های صاف و مرتبی داشتند. این آرزو این روزها دیگر دست نیافتنی نیست. علم دندانپزشکی نه تنها در زیباسازی ها به خوبی پیشرفت کرده است بلکه روش های راحت تر و ساده تری را برای رسیدن به نتیجه مطلوب به کار می گیرد.فراموش نکنید که لبخند زیبا، نخستین مرحله پذیرش شما به آغوش یک اجتماع فعال است و چهره شما با چنین لبخندی، بسیار زیباتر می شود. همیشه شنیده ایم که هر چهره ای با لبخند زیباتر است، اما شرط داشتن لبخندی زیبا، وجود دندان هایی مرتب و ردیف است. به طور حتم لبخندی که پشت آن، دندان های به هم فشرده و نامرتب پنهان شده باشد. نه تنها در زیبا کردن چهره افراد نقشی نخواهد داشت بلکه گاهی هم تاثیر عکس بر نظر افراد در مورد ما می گذارد.


    ارتودنسی باعث افزایش اعتماد به نفس و غلبه بر مشکلات روحی روانی می شود.
    ارتودنسی باعث افزایش کیفیت زندگی Quality of life می شود.
    ارتودنسی بر روی سلامت روح و روان فرد تاثیر به سزایی دارد.
  • عوارض ارتودنسی

    اصولاً هر درمان پزشکي خصوصاً اگر غير علمي وبه صورت اشتباه صورت بگيرد مي تواند ايجاد عارضه کند. درمان ارتودنسي هم از اين قاعده مستثني نيست.آن چه که بيماران ارتودنسي بايدبه خاطر داشته باشند. اين است که رعايت کامل توصيه هاي متخصص ارتودنسی ورعايت بهداشت در درمان بسيار مهم است چرا که مي تواند عوارضي مانند پوسيدگي ، تحليل لثه و بيماري هاي آن را به صفر برساند. گاهي درد ولقي مختصري هنگام درمان ارتودنسي براي بيمار در دندان ها عارض مي شود . که با استفاده از داروهاي مسکن وضد التهاب به راحتي قابل کنترل است ورفع مي شود. بد رنگي وزرد شدن دندان ها ، بعد از خارج کردن کامل دستگاه ارتودنسي از دهان با استفاده از عمل سفيد کردن دندان ها (Bleaching) رفع خواهد شد. مشکلات لثه اي وپوسيدگي دندان دربيماراني با بهداشت پايين وهمکاري ضعيف اتفاق مي افتد. بیمارانی كه متقاضی درمان ارتودنسی هستند باید بهداشت بسیارخوبی داشته باشند، چون در شرایط قرارگیری پلاك‌های متحرك و به‌خصوص براكت و سیم‌های ثابت رعایت بهداشت دهان مشكل‌تر می‌شود و اگر بیمار دقت و تمركز كافی در رعایت بهداشت خود نداشته باشد، دندان‌ها دچار پوسیدگی می‌شوند. مشكل بعدی احتمال برگشت درمان است. این وضعیت درصورتی كه بیمار دستور متخصص را برای استفاده منظم از پلاك‌های نگهدارنده بعد از درمان ثابت نادیده بگیرد یا در بیمارانی كه توسط دندانپزشك عمومی که تخصص ارتودنسی ندارد ، درمان شده‌اند، مشاهده می‌شود. اگر در دوره درمانی بهداشت رعایت نشود، می تواند موجب التهاب و قرمزی و افزایش حجم لثه ها شود.

  • مزایای درمان زودهنگام

    توصیه انجمن ارتودنتیست‌های آمریکا این است که از کودکان در ۷ سالگی معاینه ارتودنسی به عمل آید. البته برای بعضی از کودکان خیلی زود است اما می‌تواند برای خیلی از ناهنجاری‌ها سن مناسبی باشد

    مزایای درمان زودهنگام شامل:
    1. احتمال کشیدن دندان دائمی برای ارتودنسی ثابت از بین می‌رود.
    2. نیاز به جراحی فک کم می‌شود.
    3. احتمال آسیب به مفصل فکی کم می‌شود یا از بین می‌رود.
    4. فضای دندان‌های دائمی برای رویش حفظ می‌شود و یا بدست می‌آید.
    5. احتمال آسیب دیدن دندان‌های بیرون‌زده کم می شود.
    6. عادات بد دهانی (مانند مکیدن انگشت) (مکیدن زبان) (مکیدن لب) (مکیدن ناخن) از بین می رود.
    7. اعتماد به نفس بیشتر می شود.
    8. تکلم بیمار بهتر می گردد.
    9. مسیر رشدی فک‌ها تنظیم می شوند.
    10. دوره ارتودنسی ثابت راحت‌تر و کوتاهترمی گردد.
    11. به بیمار ظاهری زیبا داده می شود.
    12. احتمال نهفته شدن دندان‌های دائمی کم می شود.
    13. مسیر رویشی دندان‌های دائمی به جایگاه مطلوب‌تر هدایت می‌شود.
    14. ثبات نتایج نهائی درمان بیشتر می شود.
    15. به وجود آوردن فضا براي دندان هاي در حال رويشي كه داراي كمبود فضا هستند.
    16. متقارن كردن فرم صورت با متاثر نمودن رشد فك قابل انجام می شود.

    اگر مشکلات و ناهنجاری ها را درمان نکنیم، آنها بیشتر می‌شود. درمان ناهنجاری اولیه ارتودنسی خیلی کم هزینه‌تر از درمان مشکلات پیچیده دندانپزشکی خواهد بود که در آینده بخاطر نامرتبی دندان‌ها رخ می‌دهد.

  • بهتربن زمان شروع درمان

    زمان درمان بستگی به نوع ناهنجاری دارد ولی در هر سنی می توان ارتودنسی را انجام داد. اگر سن بیمار کمتر باشد درمان راحت تر، کوتاه تر و موفقیت آمیز تر خواهد بود. البته نوع ناهنجاری نیز در تشخصی زمان درمان بسیار با اهمیت است. در بیمارانی که دارای مشکل فکی هستند حتما باید بیمار را قبل از بلوغ معاینه کرد. در مورد پسرها معمولا 9 سالگی و در مورد دختر ها 8 سالگی مناسب ترین زمان است. اگر متخصص ارتودنسی مشکل فکی را تشخیص دهد، باید با کمک دستگاه های ارتودنسی مشکل فکی بیمار درمان شود چراکه در صورت عدم درمان در زمان مناسب، دیگر نمی توان مشکل بیمار را فقط با ارتودنسی درمان کرد و بیمار نیاز به جراحی فک نیز خواهد داشت. بنابراین ویزیت به موقع در درمان ناهنجاری های دندان و فک بسیار اهمیت دارد ولی اگر بیمار دارای مشکل فکی نباشد و فقط دندان های او نیاز به درمان برای ردیف شدن داشته باشند در آن موقع می توان درمان را در هر سنی انجام داد گرچه در آن شرایط هم بهتر است درمان را قبل از بلوغ شروع کرد. بنابراین بیماری که به موقع مراجعه نمی کند و مشکل دندانی نیز دارد، میتواند درمان را در هر سنی به شرطی که مشکلات لثه ای نداشته باشد انجام دهد ولی اگر مشکل فکی در سنین بزرگسالی وجود داشته باشد دیگر درمان ارتودنسی به تنهایی کارساز نخواهد بود و در آن زمان بیمار نیاز به جراحی به همراه ارتودنسی خواهد داشت. اگر مشکل فکی بیمار در سنین قبل از بلوغ تشخیص داده شود می توان با ارتودنسی به تنهایی و بدون نیاز به جراحی فک، بیمار را درمان کرد.